Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (CBAM) Danışmanlığı
Avrupa Birliği'ne ihracatta karbon artık ticari bir parametre.
Avrupa Birliği'nin Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (Carbon Border Adjustment Mechanism – CBAM), karbon yoğun ürünlerin AB'ye ithalatında, ürünlerin üretimi sırasında ortaya çıkan gömülü emisyonların karbon maliyetine dahil edilmesini amaçlayan düzenleyici mekanizmadır.
1 Ocak 2026 itibarıyla kesin uygulama dönemine geçen CBAM ile birlikte karbon emisyonları yalnızca çevresel performans göstergesi olmaktan çıkarak; ihracat, ürün maliyeti, veri yönetimi ve tedarikçi seçimlerini doğrudan etkileyen ticari bir unsur haline gelmiştir.
CBAM Hangi Sektörleri Kapsıyor?
Mevcut düzenleme kapsamında CBAM, aşağıdaki sektörlerdeki belirli ürünleri kapsamaktadır. Ancak kapsam yalnızca sektör adına bakılarak belirlenmez; ürünün CN/GTİP kodunun CBAM kapsam listesinde bulunup bulunmadığının kontrol edilmesi gerekir. Doğru bir CBAM çalışmasının ilk adımı, ihracata konu ürünlerin GTİP/CN kodları üzerinden kapsam analizinin yapılmasıdır.
- Demir ve çelik
- Alüminyum
- Çimento
- Gübre
- Hidrojen
- Elektrik
50 Ton Eşiği ve Gömülü Emisyonun Belirlenmesi
2026 itibarıyla AB'deki ithalatçılar veya dolaylı gümrük temsilcileri açısından belirli CBAM ürünlerinde yıllık 50 tonluk tek bir kütle bazlı eşik uygulanmaktadır. CBAM'ın temelinde, ithal edilen ürüne ait gömülü emisyonların (embedded emissions) belirlenmesi yer alır. Buradaki kritik konu yalnızca karbon emisyonunu hesaplamak değil; CBAM metodolojisine uygun sistem sınırının kurulması ve emisyonların doğru ürüne atanmasıdır.
- Üretim miktarı ve üretim rotası
- Yakıt tüketimleri ve proses emisyonları
- Elektrik tüketimi
- Kullanılan öncül ürünler (precursors) ve gömülü emisyonları
- İlgili emisyon faktörleri ve tahsis yöntemleri
Gerçek Emisyon mu, Varsayılan Değer mi?
Kesin dönemde CBAM beyanında, ilgili kurallar çerçevesinde gerçek emisyon değerleri (actual values) veya Avrupa Komisyonu tarafından yayımlanan varsayılan değerler (default values) kullanılabilir. Gerçek değer kullanılması halinde, üçüncü ülkedeki üreticinin toplam gömülü emisyon verisini sağlaması ve gerekli durumlarda bu verilerin yetkili doğrulayıcı tarafından doğrulanması gerekir. Üreticinin gerçek emisyon performansının varsayılan değerden daha iyi olması, doğru veri yönetimini yalnızca bir mevzuat konusu değil, aynı zamanda rekabet avantajı haline getirebilir.
Türkiye'deki Üreticilerin Rolü Nedir?
CBAM sertifikalarının satın alınması ve teslim edilmesine ilişkin temel mali yükümlülük AB'deki yetkilendirilmiş CBAM beyan sahibine aittir. Ancak AB dışındaki üretici, sistemin en kritik veri sağlayıcısıdır. Dolayısıyla CBAM mali yükümlülüğü AB ithalatçısında olsa bile, veri ve karbon performansı doğrudan üreticiye kadar uzanmaktadır. Türkiye'deki üreticilerden müşterileri tarafından üretim tesisi bilgileri, ürün ve CN kodu, üretim rotası, üretim miktarı, doğrudan ve dolaylı emisyonlar, öncül ürün bilgileri, gömülü emisyon değerleri, hesaplama metodolojisi ve doğrulanmış emisyon verileri talep edilebilir.
CBAM ve Karbon Ayak İzi Aynı Şey midir?
Hayır. Kurumsal karbon ayak izi, kuruluşun faaliyetlerinden kaynaklanan sera gazı emisyonlarını belirlemeye odaklanırken CBAM, belirli ürünlerin gömülü emisyonlarını CBAM metodolojisine göre hesaplar. Bununla birlikte enerji tüketimleri, yakıtlar, emisyon faktörleri, proses verileri ve üretim miktarları her iki çalışmada da kullanılabilir; doğru bir veri altyapısı kurulduğunda aynı kurumsal veriler farklı karbon ve sürdürülebilirlik yükümlülüklerinde etkin şekilde değerlendirilebilir.
Terria CBAM Danışmanlığı
- GTİP / CN kodu bazında CBAM kapsam analizi
- Tesis ve üretim prosesi analizi, CBAM sistem sınırlarının belirlenmesi
- Faaliyet verilerinin toplanması ve veri kalitesi kontrolü
- Doğrudan ve dolaylı emisyon hesaplamaları, öncül ürün (precursor) analizleri
- Gerçek değer / varsayılan değer karşılaştırmaları
- Communication Template veri hazırlığı ve doğrulama sürecine hazırlık
- CBAM maliyet ve risk analizleri
Firmanız CBAM'a Hazır mı?
CBAM uyumu, yalnızca yıllık bir hesaplama yapmak değildir. Ürünün doğru sınıflandırılması, üretim proseslerinin tanımlanması, enerji ve hammadde verilerinin izlenebilir hale getirilmesi, tedarikçilerden gerekli emisyon bilgilerinin alınması ve tüm sürecin doğrulanabilir bir veri altyapısıyla yönetilmesi gerekir.
CBAM Sürecinizi Birlikte Yönetelim
Terria ile ürünlerinizin CBAM kapsamını belirleyin, gömülü emisyonlarınızı hesaplayın ve AB müşterilerinizden gelecek veri taleplerine hazırlıklı olun.